Deur ons keuses bepaal ons nie net die oes van môre nie, maar ook die erfenis wat ons aan ons kinders nalaat.
Die verkiesingstyd is ’n tyd waarin keuses op die voorgrond tree. Politieke partye maak beloftes, stel planne voor en probeer kiesers oortuig dat húlle die regte pad vorentoe bied. In hierdie bestel kry mense die geleentheid om hul stemme uit te bring en sodoende rigting te gee aan die bestuur van die land. Die kompleksiteit van die Suid-Afrika model en die uiteenlopende kultuurgroeperinge, gegewe ons demografiese samestelling, maak dinge egter baie kompleks. Dieselfde beginsel van besluitneming geld ook binne strukture, verenigings en organisasies, waar daar dikwels op grond van die meerderheid se stem oor die pad vorentoe besluit word.
Dit bring ons by ’n belangrike vraag: Wat bepaal die keuses wat ons maak? Word ons bloot deur omstandighede, die menings van ander of die beloftes van mense beïnvloed, of word ons keuses gerig deur vaste waardes en beginsels?
Vir ons as Christene is die Bybel die fondament en rigsnoer waarvolgens ons behoort te leef. Dit bied nie noodwendig ’n eenvoudige antwoord op elke praktiese vraag nie, maar gee wel die beginsels waarvolgens ons besluite moet neem. Ons lewens- en wêreldbeskouing, ons waardes en ons verstaan van ons roeping behoort daarom ons keuses te rig. Ons is immers geroep om tot eer van God te leef en ons kultuuropdrag verantwoordelik uit te voer.
Hierdie roeping raak elke terrein van ons lewe, ook die manier waarop ons werk, sake doen, met ander omgaan en ons verantwoordelikhede teenoor die skepping nakom.
Vir ons as boere begin die uiteindelike opbrengs van ’n oes lank voordat die eerste saad in die grond beland. Aan die begin van elke seisoen word beplan, inligting versamel en vorige jare se resultate ontleed. Grondtoestande, saadkeuses, bemesting, produksiekoste, markvooruitsigte en beskikbare hulpbronne word noukeurig oorweeg. Die doel is om, met die beste inligting tot ons beskikking, die regte besluite te neem.
Ons weet egter ook dat goeie beplanning nie ’n goeie oes waarborg nie. Faktore soos hitte, droogte, vloede, hael en plae kan ons beste planne in die wiele ry. Waar moontlik, tref ons voorsorgmaatreëls. Ons pas produksiepraktyke aan, bestuur risiko’s en oorweeg versekering om die moontlike gevolge van onvoorsiene gebeure te beperk.
Die boer verstaan dus iets van die verhouding tussen verantwoordelike besluitneming en faktore buite sy beheer. Ons kan nie alles bepaal wat met ons gebeur nie, maar ons kan wel verantwoordelik kies hoe ons voorberei, optree en op uitdagings reageer.
Dieselfde beginsel geld vir ons daaglikse lewe. Ons kan nie die wêreld na ons eie goeddunke verander nie, maar ons het wel ’n verantwoordelikheid om te bepaal watter waardes ons ondersteun, watter standpunte ons inneem en watter gedrag ons deur ons optrede bevorder.
Ons leef in ’n gebroke wêreld waarin uiteenlopende lewens- en wêreldbeskouings en waardestelsels teenoor mekaar staan. Wat vir die een aanvaarbaar is, is vir die ander onaanvaarbaar. In so ’n omgewing is dit maklik om deur die heersende mening oorheers te word of ons beginsels prys te gee ter wille van aanvaarding, voordeel of persoonlike gemak.
Juis daarom is integriteit in ons keuses so belangrik. Integriteit beteken dat ons optrede in ooreenstemming met ons belydenis en waardes moet wees, ook wanneer dit nie die maklikste of gewildste pad is nie. Dit vra dat ons eerlik sal wees oor ons motiewe en bereid sal wees om die gevolge van ons besluite te aanvaar.
As Christene glo ons dat God ons binne ’n bepaalde tyd, plek en gemeenskap geplaas het. Daar het ons ’n roeping om getrou te leef en verantwoordelikheid te dra. As boere het ons boonop ’n besondere verantwoordelikheid as rentmeesters van die grond, water, diere en ander hulpbronne wat aan ons toevertrou is. Ons is nie die finale eienaars van hierdie gawes nie; ons moet dit met wysheid bestuur en so bewaar dat toekomstige geslagte ook daaruit kan leef.
Ons keuses het gevolge wat veel verder strek as die onmiddellike voordeel wat ons daaruit verkry. Die manier waarop ons grond bewerk, ons ondernemings bestuur en ons kinders opvoed, dra alles by tot die soort toekoms wat ons help vorm. Wat vandag na ’n klein besluit lyk, kan môre ’n groot verskil maak.
Daarom moet ons ons gereeld afvra: Waarop berus my keuses? Is dit bloot eiebelang, groepsdruk of die belofte van korttermynvoordeel? Of word ek gelei deur my geloof, my verantwoordelikheid en die wete dat my optrede deel vorm van ’n groter geheel?
Jakobus 1:5 herinner ons daaraan dat ons God om wysheid kan vra wanneer ons dit nodig het. Hierdie wysheid vrywaar ons nie van die verantwoordelikheid om deeglik te dink, inligting in te win en die moontlike gevolge van ons besluite in ag te neem nie. Dit help ons juis om dit met nederigheid en onderskeidingsvermoë te doen.
In hierdie verkiesingstyd, maar ook lank nadat die stembriewe getel is, bly die vraag dus relevant: Wat rig ons keuses? Ons kan nie elke omstandigheid beheer of elke uitkoms voorspel nie. Ons kan egter kies om beginselvas, verantwoordelik en met integriteit op te tree.
Uiteindelik word ’n oes nie net aan die hoeveelheid graan in die silo gemeet nie, maar ook aan die waarde van die nalatenskap wat ons agterlaat.
Ons moet dus, as ons vandag ’n keuse maak, vra: Bou ek of breek ek? Saai ek vir die oomblik, of saai ek met die oog op die toekoms? En weerspieël my keuse die roeping waartoe God my geroep het?
Want die keuses wat ons vandag maak, vorm die wêreld waarin ons kinders môre sal leef.
Hierdie artikel het oorspronklik in Pretoria FM se Nuusweek-uitgawe van 30 Oktober 2026 verskyn.
