Klik hier en maak 'n bydrae tot die TLU SA Traumafonds
Maak 'n bydrae tot TLU SA Traumafonds: Klik hier

Die reuse-stygings in die prys van voedsel het nie veel te make met die Covid-19 pandemie nie, maar meer te doen met die hoë pryse van brandstof en kunsmis.

Die afgelope week se stewige styging in die prys van petrol (R1,21) en diesel (R1,48) om nie eens te praat van die rekordhoogtes van kunsmispryse nie, sit die verbruiker én die boer op die agtervoet.

In ’n onlangse verslag van Graan SA word die toename in insetkoste vir mielieboere  deeglik uiteengesit. Dit is veral die prys van kunsmis wat ’n groot invloed speel aangesien kunsmis sowat 30% tot 35% van ’n mielieprodusent se veranderlike produksiekoste uitmaak, staan in die verslag. Plaaslike kunsmispryse is tans op rekordvlakke vir stikstof (N), fosfaat (P) en kalium (K) het veral die afgelope paar
maande skerp toegeneem.

Die prys van sade het ook toegeneem. Volgens Graan SA se berekeninge het mieliesaadpryse vir van die gewildste kultivars met gemiddeld 5,6% sedert verlede jaar gestyg, terwyl die gemiddeld van al die mieliekultivars ongeveer 3,3% gestyg het. Sonneblomsaadpryse het op ’n gemiddelde basis met 3,7% gestyg, terwyl sojaboonsaadpryse met 2,6% toegeneem het.

Volgens berekeninge deur Graan SA word verwag dat die totale veranderlike koste van mielies ’n gemiddelde styging van tussen ongeveer 20% tot 28% jaar op jaar sal hê.

Beraamde produksiekoste vir die 2021/’22-produksieseisoen vir mielieboere in die Oos-Vrystaat is R13 998 per hektaar en in Noordwes is dit R13 109.

Inligting deur Aartappel Suid-Afrika verskaf, wys dat vier van die agt streke wat aartappels voorsien teen ’n verlies werk.

Produksiekoste vir aartappel-boere per hektaar vir die 2020/’21-seisoen wissel tussen R112 000 en R333 000. Na al die insetkoste in berekening gebring is, kry boere gemiddeld tans R2,24 wins vir ’n 10kg-sakkie aartappels.

ANDER PRODUKTE

Die afgelope vier na vyf maande is die prys van ’n koolkop sowat R8, en sakke (ongeveer 27kg) met tot 10 koppe per sak is gemiddeld R55. Botterskorsies is R20 per sak van 7kg.

Van Julie tot September vanjaar het die boer tussen R50 en R62 vir 10kg gekry. Einde Oktober het die prys vir 10kg op die Johannesburg-mark tussen R46 (medium) en R55 (groot) gewissel. Landwyd is die prys tussen R58 en R48.

VOORUITSIGTE

As daar na vooruitskattings gekyk word, is aartappelboere van mening dat hulle insetkoste met gemiddeld 30% sal styg wat vanselfsprekend ’n invloed sal hê op die winsgewendheid van die produk sowel as die prys op die mark.

Indien die regering nie daadwerklik ingryp en die Eskom-uitdaging aanspreek nie, is dit ’n verdere invloed wat produksie gaan kniehalter. Waar daar nie voldoende kragvoorsiening is om lande te besproei nie, is die gevolg permanente skade op die opbrengs en bring hierdie faktor verdere verliese mee.

Die invoer van chemikalieë is ’n verdere probleem. Daar is ’n tekort aan bemestingprodukte wat produksie verder negatiewe beïnvloed. Dan moet die regering ook besin oor die vasstelling van minimumlone. Arbeidskoste veral in landbou word onbekostigbaar as daar na die winsgrens en insetkoste gekyk word.

TEN SLOTTE

Dit wil voorkom asof elke departement of semi-staatsinstelling op hul eie voortstu om moontlik vasgestelde teikens te haal en geensins die impak op die groter prentjie besef nie. Die Departement van Landbou moet dalk vereis dat geen ander departement enige verhoging van enige aard, wat invloed op landbou het, mag indien alvorens landbou nie eers die bekostigbaarheid geëvalueer het nie.

Foto: Mark StebnickiPexels